znacie to poczytajcie

"Zahradnikuv rok" Karela Capka zakupiłam w 1986 i od tego czasu rokrocznie powracam do lektury. Zazwyczaj dzieje się to , gdy dopada mnie wiosenna grypa , bo zwykle tak koło kwietnia mnie dopada. W tym roku grypa mi darowała ale wczoraj zrobiłam o jeden krok za dużo , co poskutkowało zwichnięciem kostki. Leże więc sobie i pasztet z pasztetu i z ciast na święta ale za to pocieszam się Capkiem , bo chyba tylko on jest w stanie poprawić mi w tej chwili humor. Postanowiłam zareklamować albo przypomnieć tym , którzy już czytali. Książka od 26 lat nie miała wznowienia i coraz trudniej o nią w antykwariatach. Ja mam na zapasie, bo lubię pożyczać ludziom, a wiadomo jak to potem bywa. Nie wyobrażam sobie sytuacji ,że mogłabym jej nie mieć w domu. Dodatkowo wzbogacona jest zabawnymi rysunkami brata Karola , Josefa. Polecam .

"Kwiecień to ten właściwy i błogosławiony miesiąc ogrodników.Niech dadzą się wypchać kochankowie swoim uwielbieniem dla maja, w maju drzewa i kwiaty tylko kwitną ,ale w kwietniu wypuszczają pędy; bo trzeba wam wiedzieć,że  to kiełkowanie i przedzieranie się, te pąki, pączki i kiełki są największym cudem natury, i nie zdradzę ich tajemnicy już ani słowem;przykucnijcie sami, grzebiąc palcem w pulchnej ziemi z utajonym tchem, gdy palec ,o którym mowa , dotyka kruchego,pełnego pąka.Tego nie da się opisać , tak samo jak nie da się słowami wyrazić pocałunków i kilku innych rzeczy.Ale skoro już mowa o tym kruchym pąku,a zatem nikt nie wie jak to się dzieje,ale dzieje się to niezwykle często:gdy wejdziecie na grządkę ,aby podnieść z niej zeschłą gałązkę,albo wyplewić ten paskudny dmuchawiec,nadepniecie zazwyczaj podziemny pąk lilii lub pełnika,chrupnie on wam tak pod nogą,że zdrętwiejecie ze zgrozy i wstydu uznawszy się za potwora,pod którego  kopytami trawa nie rośnie. Albo też , gdy z niezmierną ostrożnością spulchniacie na grządce ziemię, macie zagwarantowane rozsiekanie motyczką młodej cebulki albo obcięcie gładko łopatą kiełków anemonów;cofając się w przerażeniu rozwalicie swą łapą kwitnącą prymulkę lub też złamiecie młody pęd ostróżki.Z czym większą  ostrożnością pracujecie,tym więcej wyrządzacie szkody;dopiero lata praktyki nauczą was mistycznej i surowej pewności siebie prawdziwego ogrodnika, który depcze gdzie popadnie ,a przecież niczego nie zadepcze, a jeśli już tak się stanie ,to przynajmniej nic sobie z tego nie robi. To tylko tak mimochodem.

Kwiecień to nie tylko miesiąc puszczania pędów,to także miesiąc sadzenia.Z entuzjazmem, tak, z dzikim entuzjazmem i niecierpliwością ,zamówiliście u ogrodników sadzonki,bez których nie możecie już dłużej żyć;obiecaliście wszystkim przyjaciołom ogrodnikom,że przyjdziecie do nich po odnogi;nigdy,powiadam wam, przenigdy nie starczy tego , co już posiadacie. I tak pewnego pięknego poranka uzbiera się wam w domu ze sto siedemdziesiąt sadzonek,które pragną znaleźć się w ziemi;w tym momencie rozejrzawszy się po swoim ogródku stwierdzacie ze stuprocentową pewnością,że nie ma ich gdzie dać. A więc ogrodnik w kwietniu jest człowiekiem ,który obiega z więdnącymi sadzonkami w reku dwadzieścia kilka razy dookoła swój ogródek, szukając piędzi ziemi, na której jeszcze nic nie rośnie."Nie, tutaj nie da rady",mruczy pod nosem,''tu mam te przeklęte chryzantemy; tu by mi to zadusił floks,a tam jest smółka, a niech to wszyscy diabli.Hm,tutaj rozciągnął mi się dzwonek,a tutaj przy tym krwawniku również nie ma miejsca- gdzie to dać?Chwileczkę -tutaj- nie,tutaj jest już tojad ,więc tutaj-ale tutaj jest pięciornik. Tu byłoby to możliwe ,ale z kolei pełno tu trzykrotek ,a tutaj- co tu wyłazi? rad bym wiedzieć.Aha , tutaj jest ociupineczkę miejsca, poczekaj, sadzoneczko,zaraz ci pościelę łóżeczko.No widzisz, a teraz rośnij sobie spokojnie". Tak ,ale w dwa dni później ogrodnik stwierdza ,że wsadził ją prosto w oko puszczającego pąki szkarłatnego wiesiołka.

Człowiek ogrodnik powstał na drodze rozwoju kulturalnego; a nie na drodze rozwoju naturalnego.Gdyby powstał z natury,wyglądałby inaczej,nogi miałby jak chrabąszcz aby nie musiał siedzieć w kucki,i posiadałby skrzydła,po pierwsze po to żeby zyskać na urodzie, a po drugie ,żeby mógł wznosić się nad swymi rabatkami.Kto tego nie doświadczył, nie ma pojęcia jak bardzo człowiekowi przeszkadzają nogi, kiedy nie ma na czym stanąć; jak okazują się nadmiernie długie,gdy zajdzie potrzeba złożenia ich pod sobą,aby można było dłubać palcem w ziemi; jak są niemożliwie krótkie,jeśli człowiek chce dosięgnąć drugiego końca zagonu , a przy tym nie wdepnąć w poduszkę pierściennika lub wyrastającego orlika.Marzy wówczas o tym,żeby zawisnąć na popręgu i huśtać się nad swoimi uprawami albo posiadać przynajmniej cztery ręce a na nich głowę i czapkę i już nic więcej,albo mieć uda wysuwane jak statyw fotograficzny. Ale ponieważ ogrodnik jest zewnętrznie zbudowany równie niedoskonale jak wszyscy inni ludzie,nie pozostaje mu nic innego jak tylko pokazać ,co umie ;balansować na czubku jednej nogi ,wznosić się jak baletnica ,rozkroczyć się na cztery metry szerokości ,stąpać leciutko jak motyl lub pasikonik,aby zmieścić się na kwadratowym calu ziemi ,utrzymać równowagę wbrew wszelkim prawom fizyki ,dotyczącym ciał pochylonych ,wszystko ominąć ,a przy tym starać się zachować pewną godność ,aby się z niego ludzie nie śmiali.Naturalnie przy pobieżnym spojrzeniu z zewnątrz z ogrodnika nie widać niczego poza zadkiem ,wszystkie inne rzeczy ,takie jak głowa, ręce i nogi ,znajdują się po prostu pod nim.

Tak ,dziękuję za zapytanie ,mamy już tego sporą gromadkę:narcyzy, hiacynty i tacety;fiołek rogaty i ułudka,skalnica,głodek i gęsiówka ,rzeżuszka, pierwiosnek i wiosenny wrzos ,a co z tego zakwitnie jutro albo pojutrze,to dopiero zobaczycie.

No cóż, wiadomo,że patrzeć potrafi każdy."Ojej ,cóż to za piękna kępka lila kwiatuszków",powiada taki laik,na co mu ogrodnik trochę obrażony  odpowiada:" to przecież jest petrocallis pyrenaica ".Gdyż ogrodnik ma nieco bzika na punkcie imion;kwiat bez imienia jest, jakby to po platońsku wyrazić ,kwiatem bez idei metafizycznej,krótko mówiąc ,nie istnieje w sposób pełnowartościowy .Kwiat bezimienny jest chwastem;kwiat z nazwą łacińską zyskuje jakby ostrogi fachowości.Jeśli wyrośnie nam na zagonku pokrzywa,przyczepicie do niej etykietkę z napisem"Urtica dioica"i zaczniecie ją szanować ,co więcej-ziemię pod nią spulchnicie ,i zaprawicie chilijskim nawozem.Jeśli rozmawiacie z ogrodnikiem, zapytajcie go zawsze:"Jak się nazywa ta róża?" "To jest Burmeester van Tholle",odpowie wam ogrodnik z radością , "a tamta to Madame Claire Mordier ", myśląc sobie przy tum o was, że jesteście dobrze wychowanym i wykształconym człowiekiem.Sami nazwami nie hazardujcie, nie mówcie na przykład "Tu wam kwitnie fajna gęsiówka",gdyż w tym momencie może ogrodnik na was wrzasnąć "Ależ skądże ,to przecież jest Schievereckia Bornmulleri". To wprawdzie wszystko jedno,ale imię jest imieniem ,a nam ogrodnikom zależy na dobrym imieniu ,i dlatego nienawidzimy dzieci i kosów ,że nam niszczą i mieszają poprzyczepiane etykietki ,potem może się zdarzyć, że będziemy pokazywali z podziwem''Proszę spojrzeć ,tutaj ten szczodrzeniec kwitnie zupełnie jak szarotka ,to pewnie taki lokalny wariant,ale to na pewno jest szczodrzeniec,ponieważ jest do niego przymocowana własnoręcznie przeze mnie wypisana etykieta"."

O pani Marii Thun , o orlikach , bodziszkach i naparstnicach . O tym pisałam ale tekst zjadło coś

Dotarła do mnie informacja ,że niedawno zmarła w wieku 90 lat pani Maria Thun. To kolejny dowód na to ,że ogrodnicy żyją dłużej bo ciągle mają coś do zrobienia. A Ta pani zrobiła naprawdę dużo dla upowszechnienia uprawy biodynamicznej. Ja na pierwszą jej publikację trafiłam gdzieś pod koniec lat 90 ubiegłego wieku i przyznam ,że  lektura jej "Pielęgnacji ogrodu" mocno zmieniła moje podejście do tematu .Nie wiem ,czy wierzę w to ,że księżyc ma tak wielki wpływ na uprawę rzodkiewek ale kalendarz biodynamiczny bardzo mi pomaga w ogarnięciu całego tego przedsięwzięcia jakim jest ogród a przede wszystkim organizuje mi prace. W zasadzie przestrzegam tylko dni siewu a z tego wynika już wszystko inne. Mam nadzieję ,że kalendarz nadal będzie wydawany bo inaczej się pogubię. Mam również nadzieję ,że pani Maria nadal uprawia swój ogródek tym razem już bez chwastów i szkodników bo w rajskim ogrodzie ich chyba nie ma.

Tymczasem w skrzynkach coś drgnęło. Rozkwitły cebulice i iryski.

Na rabatach po usunięciu zeszłorocznych liści ukazały się zimozielone. Orliki potrafią mieć dziwnie niezielone liście. Zresztą po tym też można mniej więcej poznać jakiego koloru będą kwiaty. Te białe nie będą. A za dwa miesiące będzie to wyglądało mniej więcej tak

Wszystko zaczęło się od orlika białego , którego nie omieszkałam kupić w fazie gdy coś wyrastało z doniczki i pisało na tym ,że biały. O dziwo , okazał się faktycznie biały co mnie mocno zadziwiło bo u nas rzadko jest ,że jak pisze ,że takie to takie jest.W pierwszym roku wydawało mi się za małe żeby podzielić a w następnym zauważyłam ,że wokół jest mnóstwo potomstwa więc byłam bardzo szczęśliwa i przekonana ,że będę miała cała białą łączkę.Wiec dmuchałam i chuchałam na każdą roślinkę a gdy zakwitły okazały cała paletą pastelowych orlików na dodatek pełnych , półpełnych i zupełnie niepełnych. Wiem czyja to wina bo na południowo zachodnich na wpół zdziczałych rubieżach mojego ogrodu pozwoliłam rosnąc takim zwykłym fioletowym . Ze też się odnalazły. istny cud natury.W każdym razie dzieci z tego mezaliansu są rasowe.

A tu bodziszek korzeniasty . Uwielbiam go i to nawet nie za jego różowe kwiaty bo te dość szybko przekwitają . jego główny walor to liście przypominające liście pelargonii. No ale i pelargonie i bodziszki to geranium więc chyba nie ma w tym nic dziwnego. Liście za jakiś miesiąc będą już całkowicie pokrywały ziemię a na dodatek jesienią pięknie się przebarwią na purpurowo. A gdy zima będzie łagodna to sobie tak będą zdobiły aż śnieg je przykryje. Niestety mają wadę. Żeby rabata jakoś w miarę przyzwoicie wyglądała na wiosnę , trzeba ubiegłoroczne liście usunąć a to dośc mozolna robota .Na dodatek gdy się je poruszy , wydają mało przyjemną woń i chyba jeszcze jakieś substancje lotne wydzielają bo łzawię . Ale i tak je kocham

Z zimozielonych wspomnę jeszcze o naparstnicy. Nie wyobrażam sobie ogrodu bez niej. To roślina dwuletnia ale ja jej nie wysiewam . Robi to sama . ja tylko muszę zadbać o to ,żeby poprzerywać siewki , bo zdecydowanie lepiej rośnie gdy ma trochę przestrzeni. Najbardziej lubię oczywiście jej białą formę ale zapyla się jak chce. Staram się usuwać przekwitłe kwiatostany z tych kolorowych a zostawiam na białych. wtedy większa szansa ,że się całkiem białe nie wyrodzą. w tym roku niestety wiele przemarzło ale zapewne w ziemi już się czai wiele nasionek , które wyrosną akurat tam gdzie najmniej się ich spodziewam. Latem będzie tak choć nie daję głowy ,że akurat w tym miejscu i w tym kolorze.

A to mój prawdziwy shabbyniety zlew oczywiście w roli donicy. A rosną w nim białe narcyzki , białe cebulice, białe szafirki i białe kosaćce  ale to się okaże

I na koniec kawałek mojego osikowego lasku z kępkami przebiśniegów. Nie wiem skąd się tam wzięły . Ja w każdym razie nie nasadzałam